Rowerowe pogranicze Polski i Słowacji. Powstała analiza tras i interaktywna mapa dla rowerzystów

Jak rozwijać turystykę rowerową po polskiej i słowackiej stronie granicy? Odpowiedzi szukali partnerzy projektu „Aktywna turystyka rowerowa bez granic”, czyli Aglomeracja Rzeszowska i miasto Svidník na Słowacji.

W ramach wspólnych prac powstała analiza istniejących tras i możliwości wytyczenia nowych połączeń, a także interaktywna mapa dla rowerzystów. Jesienią zakończył się również cykl czterech etapów rajdu po Beskidzie Niskim.

Analiza obejmuje istniejące szlaki i trasy rowerowe na pograniczu polsko-słowackim, ze szczególnym uwzględnieniem obszaru Aglomeracji Rzeszowskiej i Svidníka. Sprawdzono ich przebieg, stan techniczny, oznakowanie, dostępność i atrakcyjność turystyczną.

Zebrane informacje mają pomóc ocenić, które elementy sieci wymagają poprawy i gdzie warto rozwijać kolejne połączenia.

W opracowaniu wskazano również możliwości wytyczenia nowych tras po obu stronach granicy. Chodzi m.in. o lepsze połączenie już istniejących szlaków, stworzenie nowych tras transgranicznych oraz zaplanowanie infrastruktury towarzyszącej, takiej jak miejsca odpoczynku, punkty serwisowe i parkingi rowerowe.

Autorzy przeanalizowali też przeszkody, które mogą utrudnić realizację tych planów. Uwzględnili kwestie formalne i prawne, ochronę środowiska, potrzebne uzgodnienia, konsultacje społeczne oraz instytucje odpowiedzialne za zarządzanie infrastrukturą.

W opracowaniu znalazły się ponadto propozycje źródeł finansowania, możliwych form współpracy i etapów realizacji poszczególnych pomysłów.

Jednym z efektów projektu jest internetowa mapa tras rowerowych na pograniczu. Ma ułatwiać poznawanie istniejącej sieci i pokazywać możliwości jej dalszego rozwoju. Z opracowania i mapy mogą korzystać zarówno mieszkańcy i turyści, jak i samorządy planujące inwestycje.

Dla rowerzystów ważne jest przede wszystkim uporządkowanie informacji o trasach i wskazanie miejsc, w których można poprawić ich przebieg lub połączyć je z drogami po drugiej stronie granicy. Na tym etapie projekt nie oznacza jednak, że wszystkie proponowane trasy już powstały. Opracowanie przedstawia kierunki rozwoju i ma stanowić podstawę do podejmowania kolejnych decyzji.

Mapę i pełną analizę tras można otworzyć za pośrednictwem materiałów udostępnionych przez organizatorów projektu.

Drugą częścią projektu był rajd „Rowerem bez granic”. Od końca sierpnia do października 2026 roku uczestnicy pokonali cztery trasy prowadzące przez polską i słowacką część Beskidu Niskiego. Wspólne przejazdy miały promować aktywną turystykę, przybliżać przyrodnicze i kulturowe walory regionu oraz integrować mieszkańców obu krajów.

Rajd obejmował następujące etapy:

• 29 sierpnia 2026 r. – Svidník – Nižný Mirosov – Smilno – Ożenna – Krempna, około 51 km;

• 6 września 2026 r. – Dukla – Barwinek – Vyšný Komárnik – Krajná Poľana – Svidník, około 53 km;

• 19 września 2026 r. – Posada Jaśliska – Przełęcz Beskid – Vladica – Medvedie – Svidník, około 54 km;

• 10 października 2026 r. – Svidník – Nižná Polianka – Konieczna – Gładyszów, około 51 km.

Każdy etap przygotowano dla maksymalnie 30 osób - po 15 z Polski i Słowacji. Udział był bezpłatny, a organizatorzy zapewniali m.in. transport uczestników i rowerów, ubezpieczenie, pomoc techniczną, opiekę na trasie oraz posiłek regeneracyjny.

1. Green Velo - odcinek Łańcut - Dynów - 69,1 km

Trasa łączy Łańcut, Rzeszów, Błażową i Dynów. Prowadzi przez tereny o walorach krajobrazowych i kulturowych. Jej stan techniczny i oznakowanie oceniono bardzo dobrze, ale południowa część jest bardziej wymagająca ze względu na pagórkowaty teren.

2. Szlak Nadsańskich Umocnień „Linia Mołotowa” - ok. 16 km na obszarze projektu

Cały szlak ma około 140 km. Na analizowanym terenie obejmuje okolice Dynowa i dolinę Sanu. To propozycja dla osób zainteresowanych historią II wojny światowej, fortyfikacjami i krajobrazem nadsańskich miejscowości.

3. „Doliną Sanu” - pętle po gminie Hyżne - 8,9 km, 20 km lub 57,8 km

Trzy warianty pozwalają dobrać długość wycieczki do możliwości rowerzystów. Najkrótsza trasa jest przeznaczona dla „skrzatów”, czyli najmłodszych, a duża pętla to propozycja na dłuższy przejazd po pagórkowatym Pogórzu Dynowskim.

4. „Doliną Sanu” - Dynów i okolice - 33,1 km lub 22,4 km

Dwie pętle prowadzą przez Dynów i okoliczne miejscowości. Wariant „po gminie Dynów” obejmuje również Nozdrzec i przeprawę promową. Możliwość przejazdu tym odcinkiem zależy od dostępności promu.

5. „Doliną Sanu” - pętle po gminie Błażowa - 36,1 km lub 46,3 km

Wariant przyrodniczy prowadzi w rejon rezerwatów Wilcze i Mójka oraz Błędnego Kamienia. Trasa widokowa pozwala podziwiać panoramy Pogórza Dynowskiego. Obie pętle są przeznaczone dla bardziej aktywnych rowerzystów.

6. Trasa rowerowa Hyżne - 29,8 km

Pętla prowadzi przez Hyżne, Dylągówkę, Szklary, Grzegorzówkę, Borówki i Brzezówkę. Jej atutem jest pagórkowaty krajobraz i możliwość odwiedzenia kilku miejscowości podczas jednej wycieczki.

7. Błękitna Pętla - 26,4 km

Lokalna trasa prowadzi z Kielanówki przez Nosówkę, Zgłobień, Wolę Zgłobieńską i Mogielnicę do Boguchwały. Łączy widoki, tereny leśne i lokalne dziedzictwo kulturowe. W opracowaniu wskazano potrzebę poprawy oznakowania

8. „W poszukiwaniu kurhanów” i „Wielki Las” - 14,4 km i 5,8 km

Pierwszy szlak łączy rekreację z tematyką archeologiczną i może uzupełniać wycieczki po Błękitnej Pętli. Drugi prowadzi z Woli Zgłobieńskiej w kierunku rezerwatu Wielki Las. Szczegółowy przebieg pierwszej trasy wymaga uzgodnienia, a krótszy szlak może być częścią dłuższej wyprawy.

9. Cztery trasy rowerowe w gminie Lubenia - 6,7 km, 12 km, 15,4 km i 35 km

Szlaki łączą okolice Lubeni, Siedlisk, Straszydla i Sołonki. Krótsze warianty nadają się na rekreacyjne przejazdy i wycieczki do punktów widokowych. Najdłuższa, brązowa trasa obejmuje m.in. dawne wyrobiska, obiekty sakralne i źródło słonej wody w Sołonce.

10. Trasy z Głogowa Małopolskiego - 5,5 km, 9 km, 15 km i ok. 50 km

Lokalne połączenia prowadzą w kierunku Wysokiej Głogowskiej, Bud Głogowskich, Pogwizdowa Starego i Kamienia. Mają charakter rekreacyjny. W przypadku najdłuższej trasy dokumentacja wskazuje potrzebę aktualizacji szczegółowego przebiegu.

11. Trasy Zabajka I i Zabajka II - 10 km i 23 km

Pętle pieszo-konno-rowerowe prowadzą przez tereny leśne i wiejskie. Krótsza łączy Zabajkę i Lipie, a dłuższa obejmuje także Budy Głogowskie. Trzeba pamiętać, że korzystają z nich również piesi i jeźdźcy.

12. Południowa Trasa Rowerowa - ok. 30 km

Pętla Handzlówka - Albigowa - Cierpisz - Kraczkowa prowadzi przez pagórkowate okolice Łańcuta. Oferuje rozległe widoki i krajobraz rolniczy, ale liczne podjazdy i zjazdy sprawiają, że jest bardziej wymagająca.

13. Szlak Kraczkowskich Kapliczek i Krzyży - 15,5 km

Pętla w okolicach Kraczkowej i Cierpisza prowadzi obok przydrożnych kapliczek, krzyży, kościółka św. Marii Magdaleny i punktów widokowych. Choć nie jest długa, zróżnicowany teren może utrudniać przejazd.

14. Garncarski Szlak Rowerowy - ok. 21,8 km

Pętla związana z tradycją garncarską gminy Czarna. Dobrym punktem startowym jest Ośrodek Garncarski MEDYNIA. Trasa ma wysokie walory kulturowe, ale jej oznakowanie wymaga kompleksowego odtworzenia.

15. Szlaki kapliczek w Husowie - Długość wariantu czerwonego niepotwierdzona

Trasa w gminie Markowa łączy lokalne dziedzictwo, przydrożne kapliczki i krzyże z widokami na okolicę. Czerwony wariant obejmuje odcinki leśne i ma bardziej wymagający charakter.

16. Białobrzeska Trasa Rowerowa - 17,5 km

Pętla Białobrzegi - Zmysłówka - Opaleniska - Korniaktów - Białobrzegi jest powiązana z Green Velo. Jej atutami są lasy, Stawy Korniaktowskie i spokojne drogi. Wymaga poprawy oznakowania i aktualizacji śladu GPS.

17. Szlak małej architektury – żołyńskie kapliczki - ok. 50 km

Oferta pieszo-rowerowa prowadzi przez gminę Żołynia, m.in. okolice Brzózy Stadnickiej, Kopania Żołyńskiego i Smolarzyn. Głównym motywem są kapliczki i krzyże w krajobrazie leśno-rolniczym. Nie potwierdzono jednak istnienia ciągłego, odrębnego oznakowania rowerowego.

1. Šarišská cyklomagistrála / Karpatská cyklistická cesta - ok. 40 km w rejonie Svidníka

Czerwony szlak prowadzi przez Svidník i obszar walk dukielskich w kierunku Przełęczy Dukielskiej. Łączy krajobrazy Beskidu Niskiego z ekspozycjami i miejscami pamięci historycznej.

2. Jozefínka / Po stopách Rakúsko-Uhorska - ok. 12,5 km w rejonie Svidníka

Niebieski szlak prowadzi ze Stropkova przez Miroľę, Bodružal i Komárniki w kierunku granicy. Wyróżniają go drewniane cerkwie i historyczne związki pogranicza.

3. Karpatské výhľady - ok. 23 km

Zielony szlak łączy Stropkov ze Svidníkiem, prowadząc przez wiejskie tereny i przełęcz Grob. Ma charakter krajobrazowy, a leśne odcinki wymagają umiejętności jazdy w terenie.

4. Bajkom k lodi - ok. 6,7 km w rejonie Svidníka; cały szlak ok. 28,1 km

Zielony szlak łączy okolice Giraltovców i Mičakovców z ośrodkiem Dobrá nad zbiornikiem Domaša. To propozycja dla osób, które chcą połączyć rowerową wycieczkę z wypoczynkiem nad wodą. Znaczna część trasy znajduje się poza analizowanym obszarem.

5. Vápenické sedlo–Údolie smrti - 27,9 km

Pętla ze Svidníka prowadzi przez Jedľovą, Belejovce i przełęcz, a wraca przez Svidničkę, Kružlovą i Kapišovą. Łączy panoramy górskie z miejscami związanymi z walkami dukielskimi.

6. Roztoky–Vápenické sedlo - 31,2 km

Czarna pętla ze Svidníka prowadzi przez Orlíky, Nižný Mirošov i Roztoky, a następnie wraca w rejon przełęczy. Jednym z wyróżników tej wycieczki jest obserwatorium astronomiczne w Roztokach.

7. Jurkova Voľa - 11,1 km

Krótka wycieczka ze Svidníka, łącząca drogi z odcinkami leśnymi i polnymi. To propozycja na lokalną rekreację, choć dokładny ślad GPS tej pętli nie został potwierdzony w dokumentacji.

8. Kapišová - Nižná Jedľová - 12,7 km

Pętla historyczna ze Svidníka prowadzi w rejon pomnika Taran i Kapišovej, a następnie leśnym łącznikiem do Nižnej Jedľovej. Przebieg GPS i dostępność leśnego odcinka wymagają sprawdzenia.

9. Murianka - singletrail MTB - ok. 640 m

Krótki leśny zjazd na południe od centrum Svidníka, w rejonie dawnego stoku i punktu widokowego. To propozycja sportowa, ale aktualny stan obiektu i zasady korzystania wymagają potwierdzenia.

10. Murianka - dziecięcy flowtrail - ok. 450 m

Krótki obiekt rekreacyjno-szkoleniowy w Lesoparku Dukla, przeznaczony do nauki jazdy i lokalnej aktywności rowerowej. Przed skorzystaniem warto sprawdzić aktualne wyposażenie i warunki dostępu.

Przed partnerami jest jeszcze międzynarodowa konferencja „Aktywna turystyka bez granic”, zaplanowana na wiosnę 2027 roku.

Projekt realizują Stowarzyszenie Samorządów Terytorialnych „Aglomeracja Rzeszowska” jako partner wiodący oraz miasto Svidník na Słowacji. Jego celem jest rozwój turystyki rowerowej i współpracy transgranicznej.

Całkowita wartość przedsięwzięcia wynosi 67 298,43 euro, z czego 53 838,73 euro pochodzi z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach programu Interreg Polska-Słowacja 2021-2027.